Kestirimci bakım, havalimanı ekipmanının sağlığını sensör verisiyle izler ve sorunları arıza oluşmadan önce öngörür; böylece bagaj taşıma sistemleri, HVAC, asansörler ve yürüyen merdivenler günün her saati çalışmaya devam eder. Bu yazı kestirimci bakımın havalimanlarında neler başarabileceğini, altyapıda en sık görülen arızaları, yapay zeka analizinin bir bagaj taşıma sistemindeki çatlağı zamanında yakaladığı bir vaka çalışmasını ve bu yaklaşımın havalimanı operasyonlarının geleceği için ne ifade ettiğini ele alıyor.
Günümüz havalimanlarında operasyon ekipleri, her geçen gün artan talep karşısında milyonlarca yolcuya sorunsuz ve güvenilir bir deneyim sunma baskısıyla karşı karşıya. Bagaj taşıma sistemlerinden HVAC’ye (ısıtma, havalandırma ve iklimlendirme), asansörlerden yürüyen merdivenlere kadar tesisler, 7/24 çalışması gereken kritik sistemlerden oluşan bir ağa dayanıyor. Sensemore olarak, gelişmiş kestirimci bakım çözümlerini bu temel sektöre taşıyarak havalimanı operasyonlarının geleceğine yön vermeyi hedefliyoruz.
Kestirimci bakım nedir
Kestirimci bakım, ekipmanın sağlığını izlemek ve sorunları arıza oluşmadan önce öngörmek için veri ve sensörlerden yararlanmaktır. Havalimanı operasyonları için bu; bagaj sistemlerinin, HVAC’nin ve diğer kritik ekipmanın bakımını, ölçülen durum gerektirdiğinde ve arıza oluşmadan önce yapmak demektir. Amaç aksaklıkları önlemek, maliyetleri düşürmek ve yolculara daha sorunsuz bir deneyim sunmaktır.
Kestirimci bakım havalimanlarında neler başarabilir
Havalimanları son derece karmaşık ve hata kaldırmayan ortamlardır. Gecikmeli bagajdan HVAC arızasına kadar her aksaklık yolcuları, havayolu şirketlerinin uçuş programlarını ve havalimanı operasyonlarının bütününü ciddi biçimde etkileyebilir. Kestirimci bakım bu zorluklara stratejik bir yaklaşım getirir: havalimanı tesislerinin olası arızaları, maliyetli duruşlara ya da aksaklıklara yol açmadan önce belirlemesini sağlar. Gelişmiş teknolojimiz, havalimanının temel sistemlerinin sağlığı ve performansı hakkında gerçek zamanlı bilgi sunar. Sensörler kurarak ve yapay zeka destekli analizlerden yararlanarak tesis yöneticilerinin veriye dayalı kararlar almasını, ekipman güvenilirliğini en iyi düzeye çıkarmasını ve plansız bakım maliyetlerini düşürmesini sağlıyoruz. Bunun karşılığı daha az kesinti, daha iyi enerji verimliliği ve hem yolcular hem de havalimanı personeli için genel olarak daha yüksek hizmet kalitesidir.
Yaygın arızaların havalimanı operasyonlarına etkisi
Havalimanı altyapısı üzerine yapılan çalışmalar, çeşitli vaka çalışmalarında en yaygın hasar türünün çatlama olduğunu ve bildirilen sorunların yaklaşık %22’sinde görüldüğünü gösteriyor. Gecikmeler ve sistem düzensizliği gibi operasyonel aksaklıklar da neredeyse aynı sıklıkta yaşanıyor ve olayların kabaca %21’ini oluşturuyor. Yapısal hasarlar daha az görülse de bildirilen sorunların yaklaşık %15’ini oluşturuyor (Lahna, 2023). Bu istatistikler önemli, çünkü geleneksel havacılık çalışmalarının çoğu altyapıya ya da ekipmana değil, ağırlıklı olarak uçakla ilgili olaylara odaklanıyor. Bu daha geniş bakış, tüm havalimanı sistemlerini kapsayan bütünlüklü bir bakım yaklaşımının önemini ortaya koyuyor.

Zamanında yakalanan bir çatlak: bagaj taşıma sisteminde vaka çalışması
Çözüm ortaklarımızdan birinin tesisinde Sensemore sensörleri, Sensemore LAKE ve Sensemore AI ile birlikte kullanıldı. Amaç, bir sorter (bagaj tasnif makinesi) üzerinde deneysel bir yaklaşımla geleneksel titreşim analizinin kapsamının ötesine geçmek, yapısal titreşimlerin karakteristiğine odaklanmak ve olası ray hasarlarını yapay zeka desteğiyle erken aşamada teşhis etmekti.

Çalışma sırasında alınan ölçümlerin büyüklük olarak benzer sonuçlar vermesi ve belirlenen alarm seviyelerinin altında kalması, ekipmanın durumunda bir değişiklik olmadığı izlenimini verebilir. Oysa farklı dönemlerin ölçümleri spektrum düzeyinde karşılaştırıldığında, benzer ortalama değerler veren ölçümlerin farklı karakteristiklere sahip olduğu açıkça görülüyor.

Bu çalışmada odaklandığımız ekipman, olağan durum kontrol mekanizmalarına göre hiçbir değişiklik olmadan çalışmayı sürdürüyor gibi görünse de ölçümlerin karakteristiği aslında değişiyor. Aşağıdaki görseller, Sensemore yapay zeka algoritmalarının ürettiği analiz sonuçlarıdır.

Yapay zeka analizinin sonucunda, mor renkle işaretlenmiş “0” etiketli kümenin özellikle Temmuz ortasından sonra hızla arttığını görüyoruz. “0” etiketli ölçüm kümesi büyüdü ve gün geçtikçe alınan ölçümlerin çoğunluğunu oluşturdu. Bu, makinenin yeni bir çalışma moduna girdiğinin açık bir göstergesidir.

Yukarıdaki grafik, anormalliği ve mod değişimini simgeleyen “0” etiketli kümenin giderek baskın hale geldiğini gösteriyor. “0” kümesine ait ölçümlerin Temmuz ortasından sonra artmaya başladığını görüyoruz.

Operasyon ekibi rayları kontrol ettiğinde, rayların hasar gördüğü ve kısa süre içinde kırılacağı görüldü. Kısacası bu çatlak, ray kırılmadan önce yakalandı. Bunun da ötesinde, havalimanı bakım operasyonlarında yapay zeka tabanlı bir yaklaşım uygulandı ve bugünün geleneksel yaklaşımının ötesine geçildi.
Peki ya dönen ekipman?
Yılda 1 milyon yolcuya hizmet veren bir havalimanında, ortalama bir hızlı tüketim malları (FMCG) fabrikasından daha fazla dönen ekipman bulunur. HVAC’den yürüyen merdivenlere kadar hepsi bir elektrik motoruyla tahrik edilir ve güç bir dişli kutusu, kayış ya da kaplin üzerinden aktarılır. Tıpkı bir fabrikadaki gibi. Üstelik iki işletmenin dinamikleri de neredeyse aynıdır. Bir motor durduğunda bir tarafta üretim, diğer tarafta uçuş gecikir. İkisi de verim, emek ve para kaybı demektir ve tesisin güvenilirliğini düşürür. Öte yandan bu ekipman için durum izleme ve kestirimci bakım sistemleri mevcuttur. Sensemore olarak güvenilirlik ihtiyaçlarınıza çözüm sunmayı hedefliyoruz.

Havalimanı uygulamalarında odak noktası yürüyen merdivenlerdeki, asansörlerdeki ve HVAC sistemlerindeki dönen ekipmandır. Bu ekipmanda güvenilirlik açısından en iyi sonucu titreşim izleme verir; ancak değişken hızlı sürücülerle çalışan makinelerde hızın ve yükün de belirlenmesi, yani çok değişkenli bir izleme gerekir. Bu amaçla, bu uygulamalar için 3 eksenli titreşim, 3 eksenli manyetik alan ve sıcaklık verisi sağlayan Sensemore Wired Pro ve Infinity Pro’yu kullanıyoruz. Ama veri toplamak işin sonu değildir: verinin işlenip içgörüye dönüşmesi, tercihen karar almada kullanılması ve ekiplerin daha verimli çalışmasına yardımcı olması gerekir. Sensemore platformu bu faydaların tümünü kapsar ve operasyonu daha güvenilir hale getirir.
Neler kazanılıyor?
- Daha yüksek güvenilirlik ve güvenlik: Kestirimci bakım, havalimanlarının ekipman sağlığını proaktif olarak ele almasına yardımcı olur. Bagaj taşımadan yürüyen merdivenlere ve HVAC’ye kadar kritik alanlarda operasyon daha güvenilir hale gelir; yolcu güvenliğini ve konforunu tehlikeye atabilecek arızaların olasılığı azalır.
- Maliyet verimliliği: Plansız bakım ve duruş pahalıya mal olabilir. Kestirimci bakım, havalimanlarının reaktif onarımlardan stratejik, duruma dayalı bakıma geçmesini sağlar; ekipman ömründen en yüksek verimi alır, işçilik ve parça değişim maliyetlerini en aza indirir.
- Daha iyi enerji verimliliği: Verimli sistemler daha az enerji tüketir. Kestirimci bakım verimsiz çalışan ekipmanı belirleyebilir; havalimanı personeli de enerji tüketimini ve çevresel etkiyi azaltan ayarlamalar yapabilir.
- Daha iyi yolcu deneyimi: Aksaklıkları en aza indirmek, yolcuların genel havalimanı deneyimini iyileştirir. Sorunsuz operasyon; daha kısa bekleme süreleri, daha öngörülebilir programlar ve daha konforlu bir ortam demektir. Bunların hepsi müşteri memnuniyetine katkı verir.
Kazanımlara sayılarla bir bakış

Havalimanı operasyonlarının geleceğini şekillendirmek
Havacılık sektörü gelişmeye devam ettikçe, dünyanın dört bir yanındaki havalimanlarının kestirimci bakımı standart bir uygulama olarak benimsediği bir gelecek görüyoruz. Sanayi dünyası Endüstri 4.0’a odaklanırken havacılık sektörü de yeni bir çağa giriyor. British Aviation Group yönetim kurulu üyesi Alan Newbold’un dediği gibi: Havalimanı yöneticilerinin, sektörün getireceği zorlukları ve fırsatları daha iyi yönetebilmek için dijital dönüşüme daha sistemli ve metodik bir yaklaşım benimsemesinin zamanı geldi (Newbold, 2023). Sensemore olarak daha akıllı ve daha verimli çözümlere öncülük ederek bu vizyona bağlıyız. Kestirimci bakımda havalimanı operasyonlarının tek çözüm ortağı olmayı hedefliyoruz; havalimanı personeli de bu yolculukta yanımızda olduğunda her yolcu güvenli ve güvenilir bir seyahatin keyfini çıkarabilir. Dijitalleşme yolunda Sensemore ile yola çıkmak için hello@sensemore.io adresinden bize ulaşabilir ya da calendly.com/canaksu üzerinden uzmanlarımızla bir görüşme ayarlayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Havalimanlarında kestirimci bakım nedir?
Kestirimci bakım, ekipmanın sağlığını izlemek ve sorunları arıza oluşmadan önce öngörmek için veri ve sensörlerden yararlanır. Bir havalimanında bu; bagaj taşıma sistemlerinin, HVAC'nin ve diğer kritik ekipmanın bakımını, ölçülen durum gerektirdiğinde ve arıza oluşmadan önce yapmak demektir. Amaç aksaklıkları önlemek, maliyetleri düşürmek ve yolcu deneyimini sorunsuz tutmaktır.
Kestirimci bakımdan en çok hangi havalimanı sistemleri yararlanır?
Odakta bagaj taşıma sistemleri, HVAC, asansörler ve yürüyen merdivenler vardır, çünkü bunların günün her saati çalışması gerekir. İçlerindeki dönen ekipman, gücü dişli kutusu, kayış ya da kaplin üzerinden aktaran elektrik motorlarıyla tahrik edilir; bu da onları titreşime dayalı durum izleme için çok uygun kılar.
Havalimanı altyapısında en sık görülen arızalar nelerdir?
Havalimanı altyapısı üzerine yapılan çalışmalar, en yaygın hasar türünün çatlama olduğunu ve bildirilen sorunların yaklaşık %22'sinde görüldüğünü gösteriyor. Gecikmeler ve sistem düzensizliği gibi operasyonel aksaklıklar olayların kabaca %21'ini, yapısal hasarlar ise yaklaşık %15'ini oluşturuyor.
Yapay zeka analizi bir bagaj taşıma sistemindeki çatlağı nasıl zamanında yakaladı?
Bir sorter üzerindeki rutin ölçümler alarm seviyelerinin altında kaldı, ancak farklı dönemlerin spektrumları karşılaştırıldığında ölçümlerin karakteristiğinin değiştiği görüldü. Sensemore yapay zekasının kümeleme analizi, Temmuz ortasından itibaren hızla büyüyen anormal bir küme ortaya çıkardı. Yapılan kontrolde rayların hasar gördüğü ve kırılmak üzere olduğu tespit edildi.
Kestirimci bakım bir havalimanına ne kazandırır?
Daha yüksek güvenilirlik ve güvenlik kazandırır. Reaktif onarımlardan duruma dayalı bakıma geçişle maliyet verimliliği sağlar. Verimsiz çalışan ekipmanı belirleyerek enerji verimliliğini artırır. Daha kısa bekleme süreleri ve daha öngörülebilir programlarla yolcu deneyimini iyileştirir.



