Titreşim Sözlüğü

Ağır Nokta: Dengesizlik vektörünün şaft üzerindeki belirli bir yanal pozisyondaki açısal konumudur. Ağır nokta tipik olarak dönüş hızı ile değişmez.

Alınan Sinyal Gücü Göstergesi(RSSI): Alınan sinyal gücünü gösterir. Daha büyük Rssi değeri daha güçlü sinyal anlamına gelir. Logaritmik formülasyon sebebiyle negatif değerler alır.

Altharmonik: Temel frekansın ayrılmaz bir askatı olan diğer bir frekansın sinüzoidal miktarıdır.

Analog Sinyal: Analog, titreşim sinyali açısından zamana karşı değişen, sürekli akış halinde bulunan sinyaldir. Bu, genellikle ikili gösterimde bir dizi sayıdan oluşan örneklenmiş ve nicelendirilmiş bir sinyal olan, titreşim sinyalinin dijital temsilinin tersidir.

Analogdan Dijitale Dönüştürücü(ADC): Aynı sinyalin dijital temsili olan bir dizi sayıyı üretmek için bir analog sinyali örnekleme işlemini yapan sistemlere verilen isimdir. Örtüşme hatalarını önlemek için Nyquist teoremine göre örnekleme frekansı sinyalde bulunan en yüksek frekansın en az 2 katı olmalıdır.

Arıza: Herhangi bir öğenin veya bir parçanın belirtildiği gibi çalışmadığı veya çalışamaz hale geldiği durumlardır.

Asenkron: Dönme hızı ile ilgili olmayan titreşim bileşenleridir.

Ayarsızlık

Ayrık Fourier Dönüşümü: Örneklenmiş zaman verilerinden ayrık frekans bileşenlerinin (filtreler veya çizgiler) hesaplanması için kullanılan metottur.

Ayarsızlık:Titreşime neden olan önemli arızalardan biri olan yanlış ayar, motorun pompa, fan vb. gibi sistemdeki başka bir parçayla ilgili konum olarak veya bağlantı elemanının yanlış bağlanmasıdır.

Bant Geçiren Filtre: Düşük frekanslardan yüksek kesme frekanslarına uzanan tek bir iletim bandına sahip filtredir. Bandın genişliği normal olarak genliğin 3 dB (bir faktör 0.707) ile zayıflatıldığı frekansların ayrılması ile belirlenir

Bode Diyagramı

Bode Diyagram: Çalışma hızına karşı 1x bileşenli genlik ve fazdan (bir anahtar fazöre göre) oluşan dikdörtgen koordinat grafiğidir. Frekansa bağlı olarak sistemlerin kararlılığı hakkında bilgi verir.

BPFI(İç Bilezik Arıza Frekansı): Rulmanlarda, iç yataklardaki kusurların bilye geçiş sıklığı için kullanılan yaygın kısaltmalardır.Aynı zamanda iç bilezik arıza frekansı olarak da adlandırılır.

BPFO(Dış Bilezik Arıza Frekansı): Rulmanlarda, dış yataklardaki kusurların bilye geçiş sıklığı için kullanılan yaygın kısaltmalardır.

BSF(Bilye Arıza Frekansı): Bilyelerin veya makaraların bir rulmandaki kendi merkez çizgileri etrafında dönme sıklığıdır. Bu frekans, yatak geometrisine ve yatağın çalışma hızına bağlıdır ve nadiren dönüş hızının bir harmoniğidir. Yatak geometrisi, temas açısı ve yükteki farklılıklar nedeniyle doğru tahmin etmek zordur. Bilye dönüş frekansı, makine titreşimi spektrumlarında belirtilen arıza frekanslarından biridir.

Darbe Testi: Bir darbe tarafından üretilen geniş frekans aralığının uyarıcı olarak kullanıldığı reaksiyon testidir. Bazen Bump Test olarak da adlandırılır. Ortaya çıkan spektrum, ekipmanın doğal frekanslarına veya rezonanslarına karşılık gelen tepeleri içerecektir.

Dengeleme: Bir döner milin radyal kütle dağılımını, kütle merkez çizgisi milin geometrik merkez çizgisine yaklaşacak şekilde ayarlandığı prosedürdür.

Dengeli Durum: Dönen makineler için, şaft geometrik merkez çizgisinin kütle merkez çizgisine denk geldiği durumdur.

Dengesizlik: It Kütle ekseninin yatak ekseninden farklı olmasına neden olan kütlenin eşit olmayan dağılımı olarak tanımlanır. Dönme sırasında, eşit olmayan kütle ve dönme nedeniyle radyal hızlanma merkezkaç kuvveti oluşturur. Bu, yataklar üzerinde kuvvet veya yatakların titreşimi ile sonuçlanır.

Çözünürlük: Cihaz çıkışında algılanabilir bir değişiklik yaratacak uyarandaki en küçük değişiklik.

Deplasman: Bir nesnenin referansa göre mesafesindeki veya konumundaki değişikliktir.

Dikdörtgen Pencere: Seçilen bir referansa göre ölçülen bağıl hareket titreşim penceresidir. Daha taraklı, daha dar tepe noktaları ve daha düşük gürültü tabanlı pencere oluşturur.

Dinamik Sinyal Analizörü(DSA): Titreşim frekansı bileşenlerini görüntülemek için dijital sinyal işleme ve Hızlı Fourier Dönüşümü kullanan titreşim analizörü. DSA'lar aynı zamanda zaman alanını ve faz spektrumunu gösterir ve genellikle bir bilgisayara arayüzlenebilir.

Direngenlik: Bir cismin uygulanan kuvvete tepki olarak deformasyona karşı koyma direncidir. Tamamlayıcı konsept esnekliktir. Bir nesne ne kadar esnek olursa, o kadar az serttir.

Dişli Ağ Frekansı: Dişliler içeren tüm makinelerde potansiyel titreşim frekansıdır; diş sayısının dişlinin dönme frekansıyla çarpımına eşittir.

Dizi: Dönen makinelerde diziler, dönüş hızının katları veya harmonikleridir. Dönen makinelerin titreşim spektrumlarını karşılaştırırken, özellikle makine hızı ölçümler arasında değişiyorsa, spektrumların frekans eksenini sırayla ifade etmek uygundur.

Döner Elemanlı Rulman: Düşük sürtünme özellikleri düşük yağlama ile yuvarlanma elemanlarından (bilyalardan veya silindirlerden) oluşan rulmandır.

Durum İzleme: Durum izleme, gelişen bir arızanın göstergesi olan önemli bir değişikliği tanımlamak için makinedeki bir durum parametresini (titreşim, sıcaklık vb.) İzleme sürecidir. Kestirimci bakımın önemli bir bileşenidir. Durum izlemenin kullanılması, bakımın planlanmasına veya dolaylı hasarları önlemek ve sonuçlarından kaçınmak için başka eylemlerin gerçekleştirilmesine izin verir.

Dürtü Yanıtı: Bir sistemin giriş sinyali olarak bir dürtüye (impulse) yanıtıdır. Çıktı daha sonra Frekans Tepkisi İşlevi(FRF)'ne eşdeğer zaman alanı olan dürtü yanıtını üretir.

Düşük Geçiren Filtre: Seçilen bir kesme frekansından daha düşük bir frekansa sahip sinyalleri ileten ve kesme frekansından daha yüksek frekanslı sinyalleri zayıflatan bir filtredir.

Eksantriklik Oranı: Yatak merkez çizgisi ile ortalama sabit durum merkez çizgisi arasındaki vektör farkıdır.

Faz: İki sinyal arasındaki veya belirli bir titreşim olayı ile bir anahtar titreşimi darbesi arasındaki zamanlama ilişkisinin ölçümü. Faz genellikle frekansın bir fonksiyonu olarak ölçülür.

Frekans: Periyodik bir olayın tekrarlama oranı, genellikle saniyedeki devir (Hz), dakikadaki devir (RPM) veya dönüş hızının katları olarak ifade edilir. Dönüş hızı için genellikle 1x, iki kez dönüş hızı için 2x, vb. olarak adlandırılır.

Frekans Modülasyonu (FM): Taşıyıcı frekansının modülasyon sinyalinin genliği ile belirlendiği süreçtir. Frekans modülasyonu, taşıyıcı frekansta, modüle edici sinyale bağlı taşıyıcı frekansın etrafındaki frekanslarda bitişik bileşenler (yan bantlar) bulunan bir bileşen üretir.

FTF(Fundamental Train Frequency): FTF, rulmanlarda kafesin veya bilye tutucunun dönüş hızıdır. Genellikle koşu hızının yaklaşık 0,4 katıdır. FTF'nin kendisi nadiren bir titreşim spektrumunda görülür çünkü kafes çok büyük değildir ve esasen yüksüzdür.

G: Yerçekimi ivmesidir(G=9.81 m/s2).

Genlik: Dinamik hareket veya titreşimin büyüklüğüdür. Genlik, tepeden tepeye, sıfırdan tepeye veya RMS cinsinden ifade edilir. DSA'lar genellikle spektral bileşenler için rms'yi okur ve zaman alanı bileşenleri için peak oluşturur.

Genlik Modülasyonu (AM): Genlik modülasyonu, sinyalin genliğini modüle ederek dalga sinyalinin iletildiği bir süreçtir.İlk sinyale taşıyıcı, ikinci sinyale ise modüle edici sinyal denir. Genlik modülasyonu her zaman taşıyıcı frekansında bir bileşen üretir, bileşenler (yan bantlar) taşıyıcı frekansının frekansında artı eksi modülasyon sinyaliyle birlikte üretilir.

PSD Graph

Güç Spektral Yoğunluğu (PSD): Frekansların bir fonksiyonu olarak varyasyonların (enerji) gücünü gösterir. Başka bir deyişle, hangi frekans değişimlerinin güçlü ve hangi frekans değişimlerinin zayıf olduğunu gösterir.

Gürültü: Gürültü, en temel anlamıyla, bir titreşim sinyalini etkileyen, bozan istenmeyen parazittir. Gürültü hem analog hem de dijital sinyallere engel olabilir.

Harmonics: Referans frekansın tamsayı katı olan bir frekanstaki frekans bileşenleridir.

Hanning Penceresi: Normalde düz üst pencereden daha iyi frekans çözünürlüğü sağlayan, ancak genlik doğruluğu azaltılmış FFT pencere işlevidir.

Hertz(Hz): Saniyedeki devir ile temsil edilen frekans birimidir.

Hızlı Fourier Dönüşümü (FFT): Hızlı Fourier dönüşümü (FFT), bazı dizilerin ayrık Fourier dönüşümünü (DFT) hesaplayan bir algoritmadır. Ayrık Fourier dönüşümü, belirli türdeki işlev dizilerini diğer temsil türlerine dönüştürmek için kullanılan bir araçtır. Ayrık Fourier dönüşümünü açıklamanın bir başka yolu, bir dalga formunun döngüsünün yapısını sinüs bileşenlerine dönüştürmesidir.

Hizalanma: Makine bileşenlerinin eksenlerinin tasarım gereksinimlerine göre çakıştığı, paralel olduğu veya dik olduğu durumlardır.

İvme: Hızın zamana göre türevi olarak tanımlanır. Büyüklüğü ft/s2, meters/s2, and G’s (1G = 32.17 ft/s2 = 9.81 m/s2) olan bir vektörel niceliktir ve cismin hem hızının hem de yönünün şiddetlerindeki değişimini gösterir.

İvmeölçer: İvmeölçer veya akselerometre, bir kütleye uygulanan ivmeyi ölçen cihazlardır.

Jiroskop(Gyroscope): Titreşen bir elemana uygulanan coriolis kuvvetinden açısal hızı algılayan cihazdır.

Kalibrasyon: Bir ölçüm cihazı veya ölçüm sistemi tarafından gösterilen ve belirli koşullar altında bir ölçekle ifade edilen değerler ile o sistemde referans olarak değerleri bilinen cihaz/sistem arasındaki ilişkiyi oluşturan işlemler ve ayarlar dizisidir.

Kanat Geçiş Frekansı(BPF): Bir fan veya türbin olması durumunda, kanatların sabit bir pozisyondan geçtiği hız, kanat geçiş frekansı olarak adlandırılır. Kanat sayısı çarpı rotorun devir sayısına eşittir. Kanat geçiş frekansı, makine titreşim spektrumlarında ilgi gören hata frekanslarından biridir.

Cavitation of Impeller

Kavis: Milin geometrik merkez çizgisi düz olmayacak şekilde olduğu bir şaft koşuludur.

Kavitasyon: Emme hattında ve pompa girişinde sistem basıncının düştüğü sıvı işleme makinelerinde (santrifüj pompalar) meydana gelebilecek bir durumdur. Sıvı basıncını ve buharlaşmayı azaltarak titreşime neden olabilecek karışık akışlar oluşturur.

Kaymalı Yatak: İnce bir yağ filmi üzerinde mili destekleyen bir yataktır. Sıvı film tabakası muylu rotasyonu (hidrodinamik yatak) veya harici olarak uygulanan basınç (hidrostatik yatak) ile üretilebilir.

Kesme Frekansı: Sistemdeki titreşim frekanslarının büyüklüğünün belirli bir değerin altına düştüğü frekanstır.Genelde filtrelerde kesme frekansı alçak geçiş, yüksek geçiş, bant geçiş veya bant durdurma özelliği olan bir kenara uygulanır. Sistemdeki gürültüyü azaltmak için uygulanır.

Kritik Hızlar: Genel olarak, yüksek titreşim genliği ile ilişkili herhangi bir dönme hızıdır. Çoğu zaman, rotor, sistemin doğal frekanslarına karşılık gelir.

Kritiklik İndeksi: Kritiklik İndeksi, genellikle makinenin amacını, yedekliğini (yani makine arızalanırsa, devralabilecek bir bekleme makinesi var mı), onarım maliyetini, arıza süresi etkilerini dikkate alarak belirli bir makinede durum izleme derecesini belirlemek için kullanılır.

Kritik Makineler: Tesis sürecinin büyük bir kısmı için kritik öneme sahip makinelerdir. Bu makinelerin arızalanması diğer makineleri de etkiler ve sistemde duruşlara neden olur.

Mekanik Gevşeklik: Mekanik gevşeklik veya bileşen parçaları arasındaki uyumsuzluk, genellikle anormal derecede yüksek genliklerde uzun frekans harmonikleri veya 1/2 dönen frekans harmonikleri ile karakterize edilebilir.

Mekanik Eksantriklik: Milin gerçek geometrik merkez çizgisi referans alındığında mil yüzeyinin dış çapının değişimidir. Dış yuvarlaklık olarak da adlandırılır.

Mekanik Salgı: Mil merkez hattının yuvarlanma ve yüzey kusurlarından kaynaklanan yer değiştirme (deplasman) probu ile konumunun arasındaki farktır.

MEMS Sensörü: MEMS terimi, mikro-elektro-mekanik sistemleri ifade eder. MEMS sensörüne kuvvet uygulandığında, dengeli bir kütle elektrik potansiyeli içinde bir fark yaratır. MEMS ivmeölçerler, çok çeşitli endüstriyel uygulamalara hizmet eden düşük maliyetli, yüksek hassasiyetli atalet sensörleridir.

Modal Analiz: Bir yapının doğal frekansı, sönüm değerleri ve yapısal deformasyonuna bağlı bir değer olan mod biçimini içeren dinamik karakterini belirlemek için uygulanan yöntemdir.

Mod Şekli: Bir yapının doğal frekansında titreşirken aldığı şekildir.

Modülasyon: Modülasyon, bir sinyalin bir parametresinin başka bir sinyalin etkisiyle değiştirilmesidir.

Nyquist Frekansı: Analogdan dijitale dönüştürme sürecinde, ilk önce giriş sinyalinin örneklenmesi gerekir. Sinyal, örnekleme frekansının yarısının üzerindeki frekanslarda herhangi bir bilgi içeriyorsa, sinyal doğru şekilde örneklenmeyecektir ve sinyalin örneklenmiş versiyonu, örtüşme olgusu nedeniyle sahte bileşenler içerecektir. Doğru şekilde örneklenebilen maksimum frekans, Nyquist frekansı olarak adlandırılır ve örnekleme oranının yarısına eşittir.

Ortalama Karekök(RMS):: Değişen miktarların büyüklüğünün ölçülmesinde kullanılan istatistiksel bir ölçüttür. Değişimin artı ve eksi yönde olduğu dalgalarda özellikle çok faydalıdır. DSA'lar ardışık titreşim spektrumlarında, frekans çizgisine göre ortalama rms gerçekleştirir.

Örnek Boyutu: Hızlı Fourier Dönüşümünü (FFT) hesaplamak için bir DSA(Dynamic Signal Analyzer)'da kullanılan örnek sayısıdır. Ayrıca bir zaman göstergesindeki örnek sayısıdır.

Örnekleme Hızı: Analog-Dijital dönüşümünü hangi sıklıkla gerçekleşeceğini belirler. Yüksek sampling rate, daha hassas değerler verir. Nyquist Teoremine göre fs ≥ 2×fmax olmalıdır.

Örtüşme: Bir sinyal, sinyalin maksimum bant genişliğinin iki katından daha fazla örneklenmediğinde ortaya çıkan bir durumdur. Yüksek frekans sinyallerinin düşük frekanslarda görünmesine neden olur. Örtüşme, sinyal örnek hızından daha düşük (1/2) bir bant genişliğine filtre edilerek en aza indirilir.

Pencereleme: Sinyallerin işlenmeden önceki her bir parçasına pencere adı verilir. Pencere fonksiyonları, sinyal parçalarının orta kısımlarının vurgulanması sağlayan çarpan fonksiyonlardır. Spektral sızıntıları minimize etmek için kullanılır.

Piezoelectric

Periyot: Tam bir salınım veya tek bir olay döngüsü için gereken süre. (T=1/f)

Piezoelektrik: Mekanik ve elektrik enerjisi arasında dönüşüm sağlayan herhangi bir malzemedir. Piezoelektrik kristal için, karşılıklı iki yüze mekanik gerilmeler uygulandığında, diğer çiftlerde elektrik yükleri görülür.

Resonance

Radyal Titreşim: Şaft merkez hattına dik yönde şaft dinamik hareketi veya gövde titreşimi.

Rezonans: Belirli bir zorlama frekansına karşılık gelen bir sistem duyarlılığının, sistemin doğal frekansı ile çakıştığında neden olduğu titreşim genliği ve faz değişim tepkisinin durumudur. Rezonans tipik olarak önemli bir genlik artışı ve ilgili faz kayması ile tanımlanır.

Serbestlik Derecesi: Sistemin karmaşıklığını tanımlamak için mekanik titreşimlerde kullanılan bir terimdir. Serbestlik derecesi sayısı, titreşimli bir sistemin durumunu tanımlayan bağımsız değişkenlerin sayısıdır.

Serbest Titreşim: Bir başlangıç hareketi verilen ve daha sonra serbestçe salınmaya bırakılan sistemlerde meydana gelen titreşim türüdür.

Sonlu Elemanlar Modellemesi: Yapımdan önce mekanik bir sistemin dinamik davranışını tahmin etmek için bilgisayar destekli mühendislik tekniğidir. Modelleme, örneğin esnek bir rotorun doğal frekanslarını tahmin etmek için kullanılabilir.

Sönümleme: Salınımlarını azaltma, kısıtlama veya önleme etkisine sahip bir salınım sistemi içinde veya üzerindeki etkidir. Fiziksel sistemlerde sönüm, salınımda depolanan enerjiyi dağıtan işlemlerle üretilir

Spektral Sızıntı: Tek frekanslı bir sinüzoidal dalganın frekans spektrumu çizilmek istenirse, sahip olduğu frekans değeri üzerinde bir tek düz çizgi olur. Ancak bu dalganın örnekleri alınıp FFT ile işlendiğinde, ortaya çıkacak frekans spektrumunda bir tek çizgi değil sahip olduğu frekanslara yakın frekansları da örten bir eğri ile karşılaşılır. Bu duruma "spektral sızıntı" denir.

Temel(Baseline) Spektrum: Bir makine iyi çalışır durumda olduğunda alınan bir titreşim spektrumu; izleme ve analiz için referans olarak kullanılır.

Trend(Eğilim): Trend, geçen süreye karşı titreşim seviyesinin bir grafiğidir. Trend, depolanan titreşim verilerinden çoğu titreşim izleme yazılımı tarafından yapılır ve genellikle birkaç ay veya yıl boyunca belirli önemli frekanslarda titreşim seviyesini görüntülemek için tasarlanmıştır.

Üstü Yassı(Flattop) Pencere: Ayrık frekans bileşenlerini ölçmek için en iyi genlik doğruluğunu sağlayan FFT pencere işlevidir.

Yağ Sarması:Sıvı film yatağının birim yükünün yetersiz olduğu sabit bir titreşimdir. Bu koşulda, şaft merkez hattı dinamik hareketi genellikle dönüş yönünde daireseldir. Yağ girdabı, yatak içindeki yağ akış hızında, genellikle şaft hızının ila 'unda meydana gelir. Yağ kamçısı(Oil Whip), koşuşturma frekansı bir şaft rezonans frekansı ile çakıştığında ve kilitlendiğinde oluşur.

Yorulma: Metal yorgunluğu, bir metalin mukavemetini kaybedeceği ve sonunda elastik sınırına yakın çok fazla esnemeye maruz kaldığında çatlayacağı bir durumdur. Eğer titreşimler kontrol edilmezse, metal yorulmasına neden olabilir.

Yüksek Geçiren Filtre: Daha düşük bir kesme frekansından başlayan ve (teorik olarak) sonsuz frekansa uzanan bir iletim bandına sahip yüksek frekansları geçiren filtredir.